Zoeken

Wrap up - Inspiratiemiddag 23 juni - Beeldvormen en factchecken in tijden van oorlog

We zijn op tijdens het inspiratieprogramma in de wereld van beeldvorming gedoken. De oorlog in Oekraïne was de directe aanleiding. Deze is bijna dagelijks in de media. En je zou haast kunnen zeggen dat de geschiedenis voor onze ogen afspeelt. Wat kunnen we daarmee in ons geschiedenisonderwijs?

De centrale vraag voor dit inspiratieprogramma was dan ook: hoe kunnen we leerlingen helpen zich te verhouden tot media in een wereld in oorlog? We hebben het thema in het programma op drie manieren uitgewerkt:

  1. Het belang van multiperspectief – nu en in het verleden
  2. Het belang van kijken naar bronnen en de dialoog
  3. Het belang van betrouwbaarheid van bronnen onderzoeken

We hopen dat we inspirerende haakjes voor jullie lessen hebben aangereikt. De media van nu bieden uitgelezen kansen om leerlingen het belang van geschiedenis zelf te laten ervaren. Door verbanden te leggen vanuit deze wereld/hun realiteit en de geschiedenis kun je ze laten zien en laten ervaren dat historische vaardigheden ook in hun leven van belang zijn.

 Veel succes en plezier!

Het belang van multiperspectief - nu en in het verleden

Het ‘wereldwijde web’ lijkt wereldwijd, maar is juist ook heel lokaal. Kijk maar naar wat wij tot ons krijgen en vergelijk dat met wat er gedeeld wordt in Rusland, Zuid-Afrika, India, Pakistan en Brazilië. Je ziet dan zie je een totaal ander beeld van de werkelijkheid. Er is veel meer begrip en soms ook steun voor Poetin en zijn verhaal. Er wordt een ander verhaal over de oorlog verteld, het gaat ook veel meer over de hypocrisie van Amerika.

Jelle Brandt Corstius liet het perspectief van een samenleving zien die door staatsmedia wordt gedomineerd: Rusland. Hoe kunnen we dat in Nederland – bedolven onder de berichtgeving vanuit Oekraïne – begrijpen? Hij liet ons zien dat in de loop der jaren Poetin de staatstelevisie onder controle van het Kremlin heeft gesteld, dat daarin de bedreiging van Rusland door VS voorop centraal staat.

Twee aspecten zijn belangrijk:

  1. Poetin wil Russen het gevoel geven dat hun land van alle kanten omringd is door vijanden, en hij de enige is die hen kan redden.
  2. Jelle liet ook zien dat Russen niet alles klakkeloos geloven wat er op tv wordt gezegd, maar dat dat ook niet nodig is: het gaat erom dat mensen gaan twijfelen. Een onderzoek van afgelopen week noemde nog maar 23 procent van de Russen de televisie als meest betrouwbare informatiebron (voor de oorlog was dat 33 procent). Nog eens 23 procent noemde telegram als bron. Het lijkt erop dat Oekraïne de informatieoorlog gaat winnen.

Het belang van kijken naar bronnen en de dialoog

Media zijn gekleurd. Er bestaat niet een soort neutraal doorgeefluik. De effecten die media op ons als individuen hebben, is nooit eenduidig. Een beeld of filmpje kan ook precies het tegenovergestelde effect hebben. Daarom is het lastig te bepalen wat de effectiviteit van propaganda is. Dat was vroeger al zo, en nu al helemaal. Met de media die nu een rol spelen maken wij allemaal onze eigen oorlog. Iedereen heeft een individuele ervaring. Daarom is dialoog van belang, ook in de klas.

Koen Henskens en Catherine Schuurmans lieten in vijf voorbeelden zien dat propaganda van alle tijden is en ons ervaren door hun werkvorm dat alleen een beeld niets zegt. Je hebt ook altijd contextinformatie nodig: wie en wat zie ik op dit beeld? En wat is de context: wat ging eraan vooraf en volgde erop? En wie heeft de bron gemaakt en waarom? Ook het uitwisselen van wat je ziet en hoe je dat interpreteert helpt om een beter beeld te krijgen.

We hebben de documenten die horen bij de werkvormen voor je op deze pagina gezet. Gebruikt de link onder de foto

Het belang van betrouwbaarheid van bronnen onderzoeken

Hoe weet je wat waar is? Media spelen altijd een belangrijke rol in alle oorlogen, maar je ziet nu dat die mediaoorlog zich op alle niveaus afspeelt: van de staat tot aan hackers, tot aan mensen op de grond. Iedereen is semiprofessioneel media aan het maken. We hebben meer informatie dan ooit over de oorlog, maar het lijkt alsof we steeds minder weten.

Hoe worden beelden worden gevormd op de snijtafel. Wat kunnen we  leren van het perspectief van de filmmaker? In de huidige beeldcultuur is het van belang om leerlingen te leren bewust te kijken naar films en deze ook zelf te laten maken en te onderzoeken.

Reber Dosky en Kimber van Valkenburg namen ons mee in het perspectief van een filmmaker. Reber liet zien dat ook een documentairemaker door het vertellen van een verhaal, door het kiezen van een vorm en audio, iets oproept bij een publiek. Een neutrale doorgeefluik bestaat niet: Ook een documentaire kun je analyseren met leerlingen: wat is feit en wat is toegevoegd. Wat is het doel van de maker. En hoe betrouwbaar is deze?

Wil je hiermee in de klas aan de slag.  Je kunt nu de les Feit en fictie doen van Netwerk Filmeducatie (link onder de foto). Ook met een filmmaker in de klas.

Passende films in de les met Netwerk Filmeducatie

Netwerk Filmeducatie heeft sinds een jaar een nieuwe website met een uitgebreide film(tip)database. Ze willen leraren helpen in hun zoektocht naar passende films voor in de les. Ook willen ze leraren inspireren om meer met film te doen. Maar hoe kunnen ze dat (nog beter) doen?
Jouw menig is daarvoor cruciaal. Wil je hen helpen, vul dan de vragenlijst in voor 18 juli a.s. Als dank krijg je een bioscoopbon.

Save the date: 17 februari 2023

Het volgende inspiratieprogramma hebben we op 17 februari 2023 gepland. Het onderwerp is Multiperspectiviteit in het geschiedenisonderwijsWe denken nu na over sprekers en perspectieven op dit onderwerp.

Heb je suggesties voor sprekers of wensen voor de invulling voor dit programma, geef ze aan ons door in een mail aan fleur.ten.bokkel.huinink@blink.nl

Tip: The free press show in VPRO Tegenlicht

Een erg toepasselijke uitzending op 4 juli in VPRO Tegenlicht over de druk op de onafhankelijke journalistiek. Lees meer op deze pagina en kijk de uitzending alsnog!

Ontdek de kracht van beter leren.
Blink maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies.

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.

Cookie instellingen