dinsdag, 26 april 2016

Blog: Interview Amber Walraven - ICT in het onderwijs. Kijken naar wat zinvol is voor leerlingen.

Door: Erika Welgraven

De ICT-minded onderwijskundige en lerarenopleider Amber Walraven twittert dagelijks over onderwijsonderzoek, digitale leeroplossingen en huis-tuin-en-keuken zaken zoals de belevenissen van haar peuterzoon van drie en de moestuintjes. Ze is kritisch en kijkt met een nuchtere blik naar onderwijshypes. Ze trekt graag op met docenten die hun onderwijs blijvend willen onderzoeken en verbeteren. En “Ja: heel leuk als ICT daar dan bij om de hoek komt kijken”.
 

Een verkeerde vraag

Op de Radboud Universiteit in Nijmegen is Ambers naam onder meer verbonden met de cursus Ontwerp & Onderzoek. “Ik geef dat vak dit jaar aan bètastudenten. Heel leerzaam voor ‘een alpha’ zoals ik. Daarnaast verzorgt ze de minor Educational Design. De deelnemers zijn studenten die zich bewust aanmelden voor een module over ICT in het onderwijs, maar zelfs zij komen binnen met kritische vragen over het effect van ICT op de prestaties van leerlingen. “Ja, inderdaad, dat is een veel besproken onderwerp”, zegt Walraven fronsend, “een vraag naar resultaten van ICT in het onderwijs, naar bewijzen dat ICT werkt, een vraag die ook door veel docenten gesteld wordt. Maar dàt is niet de vraag die je moet stellen, vind ik. ICT maakt deel uit van de wereld waarin leerlingen nu leven en dat rechtvaardigt een plek voor ICT in het onderwijs! Leerlingen moeten leren om (kritisch) om te gaan met de enorme stroom aan informatie die er via internet voor hen beschikbaar is. Soms zijn docenten bang dat ze door ICT buiten spel worden gezet. ‘Ben ik nog nodig?’, is hun vraag. Dat is een irreële angst, want onderzoek laat zien dat juist docenten een grote rol hebben in de effectiviteit van onderwijs.”
 

Waarom doe je wat je doet?

Amber Walraven geeft op haar heel eigen manier vorm aan docentprofessionalisering: “Tijdens de colleges stel ik steeds weer de vraag: waarom doe je wat je doet? Wat wil je bereiken? Ik wil dat aanstaande leraren daarover nadenken. Het is de vraag die ik ook stel aan docenten. Ik vraag hun na te denken over de redenen waarom ze ICT in hun lessen willen inzetten, over de mogelijkheden die ICT biedt om hun les een andere insteek te geven.” Walraven schreef al eerder over de criteria substitution, augmentation, modification en redefinition (het z.g. SAMR-model) die hierbij een rol spelen. Kan ICT de les verrijken, een deel van de les vervangen of verbeteren, kan ICT een ander gezichtspunt laten zien? Op die manier kiest een docent, een leerkracht of een student er heel bewust voor om een bepaalde tool of een bepaald programma in te zetten.” Amber Walraven twittert en blogt erover op haar Edublog: “Voor mij dè manier om mijn ideeën over ict en onderwijs kenbaar te maken aan een breder onderwijspubliek. En via mijn blog kan ik – en dat is pas de laatste jaren het geval – nu ook publicaties opleveren die in wetenschapskringen geaccepteerd worden”.
 

ICT maakt docenten creatief

Walraven is nuchter en kritisch over het gebruik van ICT in het onderwijs. “Niet al het leren gaat via ICT! Dat is nooit mijn uitgangspunt bij een gesprek over online leren. Ik vind wel dat de digitale wereld onderwijs verrijkt en interessanter maakt. Voor leerlingen, maar ook voor docenten, want het doet een beroep op hun beider creativiteit. Voor de ene docent is het een grote stap om een stuk van zijn les te vervangen door een Kahoot, terwijl het voor een andere docent veel eerder een uitdaging is om zijn lessen ‘om te keren’ en zelf Flipping-filmpjes te maken en in te zetten. Iedereen moet ICT inzetten op een manier die bij hem past.”
 

De beste beloning

En datagedreven programma’s? De onderwijskundige trekt even een vies gezicht en reageert: “Ik word wel eens gevraagd om dit soort adaptieve programma’s te beoordelen. Ze zijn erg ‘in’. En natuurlijk: er is tijdwinst te behalen met een overzichtelijk dashboard dat je snel inzicht geeft in de prestaties van je leerlingen, zodat je vervolgens als docent in je lessen kunt differentiëren. Veel te vaak gaat het bij die programma’s ook echt vooral om scoren en veel minder om vorderingen. Je kunt niet zien hoe een leerling iets aanpakt. En nog vervelender is het als de ‘ranking’ ook nog eens heel duidelijk zichtbaar is voor iedereen. Willen we dat? Ik wil dat niet! Belonen werkt, maar je kunt leerlingen ook belonen voor andere dingen. Ik ben meer geïnteresseerd in de stappen die leerlingen zetten dan in het eindpunt. Het resultaat kan ‘onder de lat ‘zijn, maar toch kan er dan door een individuele leerling een heel goede prestatie zijn geleverd. Dat is ook een beloning.” Walraven ziet een onderwijsvorm waar leerlingen de hele dag met hun hoofd achter het scherm zitten ook niet direct voor zich: “Op die manier reduceren we het onderwijs tot iets individueels. Onderwijs is veel meer dan dat. Meer dan alleen ICT.”
 

Kinderen moeten ook olijven eten

“Ben ik een pionier?” Amber Walraven kijkt vragend, “Ik doe wat ik leuk vind, maar inderdaad… Ik merk soms wel dat mensen (collega’s op de lerarenopleiding, docenten) me zo zien. Ze verbazen zich over de vanzelfsprekendheid waarmee ik bijvoorbeeld kies voor een bepaalde ICT-tool. En ik schrijf daar dan ook over in de nieuwsbrief van de Radboud Docenten Academie, zodat anderen er kennis van kunnen nemen. Ik twitter over onderwijs, en onderzoek. Ik ben kritisch, ik bemoei me graag met vernieuwingen. Anderzijds ben ik voor zekerheid en gedegenheid en denk ik ook dat onderwijs niet alleen maar leuk moet zijn. Dan beperk je het eigenlijk voor leerlingen: ‘kinderen moeten ook olijven leren eten’.” Amber citeert twee twitterende docenten die zie via Twitter volgt. “Leerlingen weten nog niet wat nuttig is, we moeten ze dus een brede blik bieden. Kijkend naar de wereld waarin we leven. Kijkend naar wat zinvol is voor leerlingen.”
 

Blink en Amber Walraven

“Kijken naar wat zinvol is voor leerlingen, kijken naar de wereld waarin we leven”… een vertrekpunt dat Blink kiest bij het ontwikkelen van onderwijsconcepten. En dat het samenwerken met scholen en leerkrachten dan enorm inspirerend werkt? Ja! We herkennen bij Blink dat gevoel. ICT zien we als een aspect dat deel uitmaakt van de dagelijkse wereld waarin leerlingen leven. Wij zijn ontzettend blij met alle nieuwe digitale mogelijkheden. We benutten ze graag, want onze methodes kunnen niet zonder. Anderzijds vinden we het belangrijk om met beide benen op de grond te staan. Soms is het moeilijk om je niet mee te laten slepen door allerlei vernuftige, technische oplossingen. We houden onszelf voor dat ICT een middel is en geen doel op zich.